Walcz o swoje - wypadki komunikacyjne

Wypadek komunikacyjny to zdarzenie w ruchu lądowym, morskim lub powietrznym, w którym uczestniczy co najmniej jeden pojazd (z napędem silnikowym lub bez takiego napędu), którego skutkiem są szkody osobowe bądź majątkowe osób w nim uczestniczących. Pomijając odpowiedzialność karną za spowodowanie takiego wypadku, sprawca, na mocy kodeksu cywilnego oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, ponosi odpowiedzialność cywilną. Niestety ogromna liczba Polaków nie zdaje sobie sprawy z ustawowego obowiązku sprawcy do zrekompensowania doznanej krzywdy, a także zwrotu wszystkich kosztów związanych z leczeniem na skutek spowodowanego wypadku. Dlatego poniżej postaram się przybliżyć kilka najważniejszych możliwości przysługujących poszkodowanemu w razie uczestnictwa w wypadku.

Najważniejszym roszczeniem przysługującym bezpośrednio poszkodowanemu jest odszkodowanie. Polega ono na pokryciu przez zobowiązanego wszelkich kosztów poniesionych wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Zgodnie z przyjętą praktyką i orzecznictwem sądów, "wszelkie koszty" to koszty leczenia (zakupu leków, opatrunków czy środków ortopedycznych), konsultacji i zabiegów medycznych, dojazdów na wizyty lekarskie i rehabilitacje, nabycia niezbędnych aparatów, protez i innego sprzętu potrzebnego do leczenia oraz koszty pozostawania pod opieką osób trzecich. Odszkodowanie ma zatem zapewnić pełną rekompensatę doznanego uszczerbku. Należy jednak pamiętać, że wysokość odszkodowania nie może przekraczać kosztów rzeczywiście poniesionych przez poszkodowanego w związku z wypadkiem drogowym, by nie doszło do jego nieuzasadnionego wzbogacenia.

Kolejną możliwością, przysługującą w sytuacji, gdy poszkodowany w wyniku wypadku drogowego utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, jest otrzymanie od sprawcy renty uzupełniającej. Jej wysokość ustala się porównując dochody poszkodowanego przed i po wypadku drogowym. Natomiast jeżeli poszkodowany odniósł w wypadku drogowym obrażenia i w związku z tym wzrosły jego potrzeby, może otrzymać rentę z tytułu zwiększonych potrzeb, która rekompensować będzie wszelkie wydatki, które dodatkowo musi ponosić.

Ponadto, ustawa daje nam możliwość dochodzenia zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Celem takiego zadośćuczynienia jest złagodzenie ujemnych doznań i cierpień (zarówno fizycznych, jak i psychicznych), które wystąpiły u pokrzywdzonego w wyniku wypadku. Wysokość zadośćuczynienia ustalana jest na podstawie każdego indywidualnego przypadku, tak by jak najpełniej zrealizować jego kompensacyjną funkcję. Biorąc pod uwagę czynniki, na jakie zwraca się uwagę przy wyznaczeniu sumy zadośćuczynienia (np. rozmiar i czas trwania doznanej krzywdy, długotrwałość leczenia czy natężenie bólu) może dojść do sytuacji, w której wartość tego świadczenia przekroczy kilku albo nawet kilkunastokrotnie wartość przyznanego odszkodowania.

Polski ustawodawca przewiduje także roszczenia przysługujące w razie śmierci poszkodowanego członkom jego rodziny lub osobom mu najbliższym, niepowiązanym z nim formalnymi stosunkami prawnorodzinnymi (np. konkubent). Należą do nich: odszkodowanie za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej, zwrot kosztów pogrzebu, renta alimentacyjna oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę.

Aby uzyskać odszkodowanie, należy wykazać przed sądem szeroko pojętą różnicę między sytuacją majątkową, w jakiej bliscy znaleźli się po śmierci poszkodowanego, a sytuacją hipotetyczną odnoszącą się do stanu przyszłego w jakiej by byli, gdyby do śmierci tej osoby nie doszło. Należy pamiętać, że nie chodzi tutaj wyłącznie o czysto materialny aspekt pogorszenia sytuacji życiowej, ale także o inne uszczerbki, jak np. brak pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego czy w wychowaniu i codziennej dbałości o dzieci.

W przypadku roszczenia o zwrot kosztów pogrzebu chodzi o wyrównanie szeroko pojętych wydatków związanych z pochówkiem poszkodowanego. Według orzecznictwa Sądu Najwyższego, obowiązek zwrotu kosztów pogrzebu obejmuje zwrot kosztów bezpośrednio związanych z pogrzebem (jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu i in.), jak również zwrot wydatków, odpowiadających zwyczajom danego środowiska (koszt postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty, koszty zakupu odzieży żałobnej, a nawet wydatki na poczęstunek biorących udział w pogrzebie osób, jeśli jest to zwyczaj powszechnie przyjęty). Do takiego roszczenia uprawniona jest każda osoba, która faktycznie poniosła wydatki związane z pogrzebem.

Renta alimentacyjna należy się osobom, względem których na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny, oraz tym, którym zmarły stale i dobrowolnie dostarczał środków utrzymania. Przesłanką przyznania takiej renty jest powstanie stanu niedostatku osoby uprawnionej. Wysokość renty alimentacyjnej zależy od uzyskiwanego dochodu zmarłego po odliczeniu tej kwoty, którą zmarły przeznaczał na zaspokojenie własnych potrzeb. Uwarunkowana jest także możliwościami zarobkowymi i majątkowymi zmarłego, które mógłby uzyskać ,ale z różnych przyczyn nie uzyskiwał, zatem bywa to wyliczeniem hipotetycznym.

Na koniec warto także zaznaczyć, iż na mocy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, każdy właściciel pojazdu mechanicznego, zobowiązany jest posiadać ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Dzięki temu poszkodowani mogą żądać naprawienia szkody nie od sprawcy wypadku, lecz bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, w którym w dacie zdarzenia sprawca posiadał polisę OC, więc nie zachodzi obawa niewypłacalności sprawcy.

Należy pamiętać, że skuteczność dochodzenia przedstawionych powyżej świadczeń, uzależniona jest w dużej mierze od działań samego poszkodowanego. W skomplikowanych, niejednoznacznych sytuacjach warto więc zgłosić się po pomoc do prawnika, który pomoże nam wywalczyć należne nam pieniądze.

Autor artykułu
Artykuł został przygotowany przez partnerów Adwokata Tomasza Skarżyńskiego świadczącego usługi prawne na rzecz podmiotów gospodarczych i osób fizycznych.

Komentarze:

2016.05.30 - Adam Jackiewicz:
Warto prowadzić również archiwizacje naszych rozmów z ubezpieczycielem, żeby w razie problemów mieć dowód w sprawie. Warto skorzystać np. z http://sms-vmsg.org i wydrukować całą korespondencję z naszego telefonu tak dla bezpieczeństwa.